CPU
(Central Processing Unit) – cũng được gọi là microprocessor hay
processor – là một đơn vị xử lý dữ liệu trung tâm. Cách nó xử lý dữ
liệu như thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào chương trình được viết từ
trước. Chương trình nói chung có thể là một bảng tính, một bộ xử lý từ
hay một game nào đó: với CPU cũng không có điều gì khác biệt ở điểm
này, vì nó không hiểu những gì chương trình sẽ thực hiện. Nó chỉ tuân
theo các thứ tự (được gọi là các chỉ lệnh hay các lệnh) có bên trong
chương trình.
Khi bạn kích đúp vào một biểu tượng nào đó để chạy chương trình thì những gì sẽ xảy ra là:
1.
Chương trình đã lưu bên trong ổ đĩa cứng sẽ được đưa vào bộ nhớ RAM. Ở
đây chương trình chính là một loạt các chỉ lệnh đối với CPU.
2. CPU sử dụng mạch phần cứng được gọi là memory controller để tải dữ liệu chương trình từ bộ nhớ RAM.
3. Lúc đó dữ liệu bên trong CPU sẽ được xử lý.
4.
Những gì diễn ra tiếp theo sẽ phụ thuộc vào chương trình vừa được nạp.
CPU có thể tiếp tục tải và thực thi chương trình hoặc có thể thực hiện
một công việc nào đó với dữ liệu đã được xử lý, như việc hiển thị kết
quả thực hiện nào đó lên màn hình.
Hình 1: Dữ liệu được lưu đưa vào CPU
Trước
đây, CPU điều khiển sự truyền tải dữ liệu giữa ổ đĩa cứng và bộ nhớ
RAM. Vì ổ đĩa cứng thường có tốc độ truy cập thấp hơn so với bộ nhớ RAM
nên nó làm chậm chung cho cả hệ thống, chính vì vậy CPU sẽ rất bận cho
tới khi dữ liệu đã được truyền tải từ ổ đĩa cứng vào bộ nhớ RAM. Phương
pháp này được gọi là PIO, Processor I/O (hay Programmed I/O). Ngày nay,
sự truyền tải dữ liệu giữa ổ đĩa cứng và bộ nhớ RAM được thực hiện mà
không sử dụng đến CPU, như vậy nó sẽ làm cho hệ thống hoạt động nhanh
hơn. Phương pháp này được gọi là bus mastering hay DMA (Direct Memory
Access). Để đơn giản hóa hơn cho hình vẽ, chúng tôi không đưa vào chip
cầu nối (được gọi là north bridge chip) giữa ổ đĩa cứng và bộ nhớ RAM
trên hình 1, tuy nhiên là có một chip đó tại vị trí nối này.
Các
bộ vi xử lý của AMD dựa trên sockets 754, 939 và 940 (Athlon 64, Athlon
64 X2, Athlon 64 FX, Opteron và một số mô hình Sempron) có một memory
controller được nhúng bên trong. Điều đó có nghĩa rằng với các bộ vi xử
lý này, CPU truy cập bộ nhớ RAM một cách trực tiếp mà không sử dụng
north bridge chip như thể hiện trên hình 1.
Để hiểu tốt hơn về vai trò của chipset trong máy tính, bạn cũng nên tham khảo thêm các hướng dẫn của chúng tôi nói về chipset.
Clock
Clock
chính là một tín hiệu được sử dụng để đồng bộ hóa mọi thứ bên trong máy
tính. Hãy xem trong hình 2, đây chính là một xung clock điển hình: nó
là một xung hình vuông biến thiên ở mức “0” và “1” với một tốc độ được
cố định. Trên hình vẽ bạn có thể thấy 3 chu kỳ của xung clock này. Bắt
đầu của mỗi một chu kỳ khi tín hiệu clock biến thiên từ “0” lên “1”;
chúng tôi đã đánh dấu nó bằng một mũi tên. Tín hiệu clock được đo theo
đơn vị có tên gọi là Hertz (Hz), đây là số chu kỳ clock trong mỗi giây
đồng hồ. Một xung clock 100MHz có nghĩa là trong một giây đồng hồ có
100 triệu chu kỳ xung nhịp.
Hình 2: Tín hiệu xung clock
Trong
máy tính, tất cả các bộ định thời đều được đo dưới dạng các chu kỳ
clock. Ví dụ, một bộ nhớ RAM có độ trễ là “5” thì điều đó có nghĩa là
nó sẽ giữ chậm 5 chu kỳ xung nhịp để thực hiện công việc cung cấp dữ
liệu. Trong CPU, tất cả các chỉ lệnh giữ chậm một số chu kỳ xung clock
nào đó để được thực thi. Ví dụ, một chỉ lệnh nào đó có thể được giữ
chậm đến 7 chu kỳ xung clock để được thực thi xong.
Với CPU,
điều thú vị là nó biết được bao nhiêu chu kỳ xung clock mà mỗi chỉ lệnh
cần, nó biết được điều này bởi nó giữ một bảng liệt kê các thông tin
này. Chính vì vậy nếu nó có hai chỉ lệnh được thực thi và nó biết rằng
chỉ lệnh đầu tiên sẽ giữ chậm 7 chu kỳ xung clock để thực thi thì nó sẽ
tự động thực thi chỉ lệnh kế tiếp vào chu kỳ clock thứ 8. Rõ ràng đây
là một cách lý giải chung cho CPU với một khối thực thi – các bộ vi xử
lý hiện đại có một số khối thực thi làm việc song song và nó có thể
thực thi chỉ lệnh thứ hai tại cùng thời điểm với chỉ lệnh đầu. Điều này
được gọi là kiến trúc “superscalar”, chúng ta sẽ nó kỹ hơn về kiến trúc
này phần sau của bài này.
Vậy clock phải thực hiện gì với hiệu
xuất? Nghĩ rằng clock và hiệu suất là cùng một thứ là một khái niệm
hoàn toàn sai về các bộ vi xử lý.
Nếu bạn so sánh hai CPU
giống nhau, CPU nào chạy ở tốc độ clock cao hơn sẽ nhanh hơn. Trong
trường hợp này, với một tốc độ clock cao hơn, thời gian giữa mỗi chu kỳ
clock sẽ ngắn hơn, vì vậy những công việc sẽ được thực thi tốn ít thời
gian hơn và hiệu xuất sẽ cao hơn. Tuy nhiên khi so sánh hai bộ bộ vi xử
lý khác nhau thì điều này hoàn toàn không đúng.
Nếu bạn lấy
hai bộ vi xử lý có kiến trúc khác nhau – ví dụ, khác nhau về nhà sản
xuất như Intel và AMD – những thứ bên trong hai CPU này là hoàn toàn
khác nhau.
Như chúng tôi đã đề cập, mỗi chỉ lệnh cần đến một
số chu kỳ clock nhất định để được thực thi. Chúng ta hãy nói rằng bộ vi
xử lý “A” cần đến 7 chu kỳ clock để thực thi một chỉ lệnh nào đó và bộ
vi xử lý “B” cần 5 chu kỳ clock để thực hiện một chỉ lệnh tương tự. Nếu
chúng đang chạy với cùng một tốc độ clock thì bộ vi xử lý “B” sẽ nhanh
hơn, vì nó có thể xử lý chỉ lệnh này tốn ít thời gian hơn.
Với
các CPU hiện đại, có nhiều vấn đề cần phải xem xét đến hiệu xuất này,
vì các CPU có số lượng khối thực thi khác nhau, kích thước cache khác
nhau, các cách truyền tải dữ liệu bên trong CPU cũng khác nhau, cách xử
lý các chỉ lệnh bên trong các khối thực thi và tốc độ clock khác nhau
với thế giới thực bên ngoài,… Tuy nhiên bạn không cần phải lo lắng về
điều đó, chúng tôi sẽ giới thiệu chúng trong hướng dẫn này.
Khi
tín hiệu clock của bộ vi xử lý cao thì có một vấn đề mà chúng ta gặp
phải. Bo mạch chủ, nơi mà bộ vi xử lý được cài đặt không thể làm việc
bằng cách sử dụng cùng tín hiệu clock. Nếu xem bo mạch chủ, bạn sẽ thấy
một số đường và rãnh. Các đường và rãnh này là những mạch in nối một số
mạch của máy tính. Vấn đề ở đây là với tốc độ clock cao, các dây mạch
in này sẽ bắt đầu làm việc như anten, chính vì vậy tính hiệu, thay vì
đến vị trí cần đến ở phía cuối đầu dây lại biến mất, được truyền đi như
các sóng vô tuyến.
Hình 3: Mạch in bên trên bo mạch chủ có thể làm việc như các anten
External Clock
Vì
vậy các nhà sản xuất CPU đã bắt đầu sử dụng một khái niệm mới, khái
niệm được gọi là nhân xung clock, ứng dụng này bắt đầu được sử dụng
trong bộ vi xử lý 486DX2. Với cơ chế này (được sử dụng trong tất cả các
CPU ngày nay), CPU có một clock ngoài (external clock) được sử dụng khi
truyền tải dữ liệu vào ra bộ nhớ RAM (sử dụng north bridge chip) và một
clock trong cao hơn.
Để đưa ra một ví dụ thực, trong số 3.4
GHz Pentium 4 thì con số “3.4 GHz” chính là clock trong của CPU, clock
này đạt được bằng cách nhân 17 với clock ngoài là 200 của nó. Mô phỏng
ví dụ này trong hình 4.
Hình 4: Clock trong và ngoài trên Pentium 4 3.4 GHz.
Sự
khác nhau lớn giữa clock trong và clock ngoài trên các CPU hiện đại là
cách vượt qua nhược điểm từ tính như đã nói trên để tăng hiệu suất máy
tính. Tiếp tục với ví dụ về Pentium 4 3.4 GHz ở trên, nó phải giảm tốc
độ của nó đi 17 lần khi thực hiện đọc dữ liệu từ bộ nhớ RAM! Trong suốt
quá trình này, nó làm việc như một CPU với tốc độ 200MHz.
Một
số kỹ thuật được sử dụng để tối thiểu hóa ảnh hưởng của sự khác nhau
clock này. Một trong số chúng là sử dụng cache nhớ bên trong CPU.
Phương pháp khác là truyền tải nhiều khối dữ liệu trên mỗi một chu kỳ
clock. Các bộ vi xử lý của hai hãng Intel và AMD đều sử dụng tính năng
này, tuy nhiên trong khi CPU của AMD truyền tải hai dữ liệu trên một
chu kỳ clock thì các CPU của Intel truyền tải 4 dữ liệu trên mỗi chu
kỳ.
Hình 5: Truyền tải nhiều dữ liệu trên mỗi chu kỳ clock
Chính
vì điều đó nên các CPU của AMD được liệt vào loại có tốc độ gấp hai
clock ngoài thực. Ví dụ, một CPU của AMD với external clock là 200MHz
được liệt vào CPU có clock ngoài là 400MHz. Điều tương tự cũng được áp
dụng đối với các CPU của Intel, với external clock là 200MHz thì CPU
của nó sẽ có tốc độ clock ngoài là 800Mhz.
Kỹ thuật truyền tải
hai dữ liệu trên mỗi một chu kỳ clock được gọi là DDR (Dual Data Rate),
còn kỹ thuật truyền tải 4 dữ liệu trên một chu kỳ clock được gọi là QDR
(Quad Data Rate).
(Còn nữa)
Theo quantrimang
"Để biết mọi thứ về HOSTING hãy xem” www.hosting.net.vn